Чацвер, 04 Снежань 2025 14:27

26 лістапада 2025 г. — 75 гадоў з дня нараджэння Марыі Мікалаеўны Кулецкай (1950), народнага майстра Беларусі (2009), Ганаровага грамадзяніна Пружанскага раёна

Марыя Мікалаеўна Кулецкая (Клімашэвіч) нарадзілася 26 лістапада 1950 г. у в. Навасёлкі Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Пасля заканчэння мясцовай школы вучылася ў Бабруйскім мастацкім вучылішчы, дзе стала спецыялістам па афармленні інтэр’ераў (1969). Працавала мастаком-афарміцелем. У 1980 г. скончыла Магілёўскі бібліятэчны тэхнікум, працавала бібліятэкарам Пружанскай дзіцячай бібліятэкі.

Член Беларускага саюза майстроў народнай творчасці (2006), Брэсцкага абласнога аддзялення Беларускага саюза мастакоў народнай творчасці, Брэсцкага абласнога клуба майстроў народнай творчасці «Скарб», Грамадскага аб’яднання аматараў мастацтваў рэгіёна «Белавежская пушча» і Брэстчыны «Тур». Кіраўнік класа роспісу на шкле Пружанскага гарадскога Палаца культуры да 2020 г. У 2009 г. прысвоена званне «Народны майстар Рэспублікі Беларусь» (мастацкі роспіс).

У 2020 г. да 70-годдзя Марыі Кулецкай супрацоўнікі Пружанскай раённай бібліятэкі імя М. Засіма і Брэсцкага абласнога грамадска-культурнага цэнтра (АГКЦ) выдалі памятныя каталогі. 1 лістапада 2020 г. у ЦРБ імя М. Засіма да юбілею майстрыхі адбылася сустрэча «Адраджэнне традыцыйных рамёстваў Пружаншчыны». Марыя Мікалаеўна паказала спосабы роспісу на шкле, аплікацыю і пляценне саломкай, работу з карункамі.

11–27 снежня 2020 г. у малой выставачнай зале АГКЦ дзейнічала выстава творчых работ М. М. Кулецкай «Малюе сэрца — не рука. Сардэчныя замалёўкі»), прысвечаная 70-годдзю майстра. У студзені 2022 г. у «Галерэі мастацтваў» г. Бяроза працавала выстава роспісу на шкле Марыі Кулецкай «Шчыра да сэрца», былі прадстаўлены 52 работы.

На пасяджэнні Беларускай рэспубліканскай навукова-метадычнай рады па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны пры Міністэрстве культуры, якое адбылося 6 сакавіка 2023 г., была адзначана вялікая роля Марыі Кулецкай ў адраджэнні і захаванні традыцыі роспісу на шкле. Традыцыйны роспіс на шкле ў Бярозаўскім і Пружанскім раёнах унесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь (13БК000168).

У красавіку 2023 г. работы Марыі Кулецкай разам з работамі майстроў з усёй Беларусі былі прадстаўлены на выставе «Відзікі: беларускі традыцыйны роспіс на шкле», якая праходзіла ў мастацкай галерэі «Цэнтр» ДУ «Мінскі абласны цэнтр народнай творчасці». У гэтым жа годзе, Марыя Мікалаеўна прыняла ўдзел у маштабным святкаванні 590-годдзя Пружан. Яна аформіла эксклюзіўныя паштоўкі з выявамі галоўных славутасцей Пружаншчыны. Сувенірная прадукцыя, аформленая малюнкамі Марыі Кулецкай, сапраўдны брэнд Пружаншчыны. Работа М. М. Кулецкай «Галубкі» была выкарыстана ў стварэнні вышыванага пано «Карта Беларусі» (2023).

Неаднаразова Марыя Мікалаеўна станавілася гераіняй тэлесюжэтаў і фільмаў, якія дэманстраваліся на беларускім тэлебачанні і мясцовым тэлеканале «Пружаны ТВ». У 2023 г. сюжэт пра творчасць М. М. Кулецкай падрыхтавала здымачная група тэлеканала «Беларусь 1» у праграме «Добрай раніцы, Беларусь!» з вядучай С. Бароўскай. У 2024 г. пра жыццё і творчасць Марыі Кулецкай і яе маці Еўдакіі Мікітаўны Клімашэвіч расказалі ў тэлесюжэце праграмы «Жывая спадчына». Здымачная група тэлеканала «Беларусь 3» прыязджала на малую радзіму майстрыхі. У 2024 г. да Марыі Мікалаеўны завіталі журналісты з тэлеканала «Россия» (Культура РТР), з задавальненнем знаёміліся з беларускім народным промыслам — роспісам на шкле.

У чэрвені 2024 г. на рэспубліканскім спартыўна-культурны фестывалі «Вытокі: крок да Алімпу» (Пружаны) былі прадстаўлены работы Марыі Кулецкай, а работу «Вячоркі» майстрыха падарыла арганізатарам моднага паказу на фестывалі. 4 снежня 2024 г. у складзе дэлегацыі Пружанскага раёна прымала ўдзел у святкаванні 85-годдзя Брэсцкай вобласці ў Брэсце.

Марыя Мікалаеўна мае актыўную грамадзянскую пазіцыю. Яна з’яўляецца членам Беларускага саюза жанчын. У сакавіку 2024 г. ёй давялося прыняць удзел у сустрэчы актыва Беларускага саюза жанчын з Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь.

Шматлікія заслугі Марыі Мікалаеўны не маглі застацца па-за ўвагай кіраўніцтва Пружанскага раёна. На юбілейным мерапрыемстве з нагоды 85-годдзя стварэння Пружанскага раёна адбылося ўзнагароджанне заслужаных людзей, якім рашэннем Пружанскага раённага Савета дэпутатаў ад 9 снежня 2024 г. № 29 было прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін Пружанскага раёна». За значны ўклад у захаванне, адраджэнне і папулярызацыю традыцыйнай беларускай культуры такое званне было прысвоена М. М. Кулецкай.

У 2025 г. на Пружаншчыне праходзіў рэспубліканскі семінар-практыкум «Захаванне гістарычнай памяці і культурнай спадчыны праз пераемнасць пакаленняў». Госці мелі магчымасць пазнаёміцца з творчасцю М. М. Кулецкай. Кіраўнік узорнай студыі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва «Шклінка-маляванка» Вера Віктараўна Волчык з удзелам Марыі Мікалаеўны прэзентавала элементы нематэрыяльнай гісторыка-культурнай спадчыны «Традыцыйны роспіс на шкле».

У маі 2025 г. праходзіла рэспубліканская навукова-практычная канферэнцыя «Шарашова і Пружанскі край: этнаграфічная, фальклорная, архітэктурная і мастацкая спадчына рэгіёна», якую ініцыянаваў райвыканкам пры арганізацыі Цэнтрам даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі. Адна з тэм на канферэнцыі — традыцыя роспісу на шкле, Марыя Кулецкая і Вера Волчык зрабілі прэзентацыю сваіх работ. У красавіку 2025 г. у Брэсце на абласной выставе майстроў народнай творчасці «Вясновыя напевы» былі прадстаўлены работы М. М. Кулецкай. Таксама яе работы паказаны падчас святкавання Дня беларускага пісьменства ў г. Лідзе.

Да 75-гадовага юбілею майстрыхі ў музеі-сядзібе «Пружанскі палацык» з вялікім поспехам праходзіла выстава Марыі Кулецкай «Любы сэрцу край Пружанскі». Падчас прэзентацыі выставы майстар атрымала Ганаровую грамату райвыканкама і Ліст падзякі ад аддзела культуры райвыканкама. Марыя Кулецкая назаўжды ўпісала сваё імя ў гісторыю беларускага народнага мастацтва. Шмат яе вучняў і паслядоўнікаў працягваюць яе справу, узбагачаюць беларускую народную культуру.

 

Матэрыял падрыхтаваны ў 2025 г.

Пружанскай цэнтральнай раённай бібліятэкай імя М. Засіма.

Казлоўская Надзея Анатольеўна, бібліёграф ААіІ

 

  1. Здановіч, І. Ю. Кулецкая Марыя Мікалаеўна / Іван Здановіч // Рупліўцы беларускага нацыянальнага адраджэння : грамадска-літаратурны даведнік / Іван Здановіч. Пружаны, 2008. С. 65–66.
  2. Відзікі : беларускі традыцыйны роспіс на шкле : каталог выставы, [5 красавіка – 14 мая 2023 г., Мастацкая галерэя «Цэнтр» Мінскага абласнога цэнтра народнай творчасці] / укладальнік Вольга Трубач. – Мінск : Каўчэг, 2025. – 170, [1] с. : каляр. іл.
  3. Велясевіч, І. Творчасці праз сэрца і рукі : [творчая сустрэча да 75-годдзя М. М. Кулецкай адбылася ў «Пружанскім палацыку»] / Ірына Велясевіч // Раённыя будні. Пружаны, 2025. 3 снежня. С. 1, 4.
  4. Козлович, В. Пример оптимизма и жизнелюбия : [старейшая жительница Пружан Е. Н. Климашевич ведет активный образ жизни] / Валентина Козлович // СБ. Беларусь сегодня. 2025. 22 января. С. 11.
  5. О присвоении звания «Почетный гражданин Пружанского района» : решение Пружанского районного Совета депутатов от 9 декабря 2024 г. № 29 // Раённыя будні. Пружаны, 2025. 22 студзеня. С. 4.
  6. Гадуйка, І. Маляванкі да свята : [у Хараўскім сельскім клубе-бібліятэцы адбылася сустрэча з народным майстрам Рэспублікі Беларусь М. М. Кулецкай] / Ірына Гадуйка // Раённыя будні. Пружаны, 2024. 4 мая. С. 5.
  7. Адамчук, В. Наіўнае мастацтва. Але такое шчырае / Валерыя Адамчук // Раённыя будні. Пружаны, 2024. 10 студзеня. С. 5.
  8. Рудак, А. Яскравыя акцэнты народных традыцый : [статус гісторыка-культурнай каштоўнасці нададзены роспісу на шкле, які аднавіла на Пружаншчыне народны майстар М. М. Кулецкая] / Антон Рудак // Культура. 2023. 11 сакавіка (№ 10). С. 4.
  9. Рудак, А. Акенца ў свет прыгожага : што такое «відзікі» і чым яны адметныя? : беларускі традыцыйны роспіс на шкле на Пружаншчыне захаваўся дзякуючы Марыі Кулецкай / Антон Рудак // Культура. 2023. 22 красавіка (№ 16). С. 4.
  10. Кулецкая, М. Паляванне на ваўкоў : [аўтар дзеліцца ўспамінамі пра тое, як бацька ляснік хадзіў на паляванне] / Марыя Кулецкая // Раённыя будні. Пружаны, 2023. 16 верасня. С. 16.
  11. Козлович В. Голуби на стекле : [про династию мастеров из Пружан – Марию Кулецкую и её мать, 101-летнюю Евдокию Климашевич] / Валентина Козлович // СБ. Беларусь сегодня. 2023. 24 февраля. С. 11.
  12. КазловічВ. Формула жыцця : [101-гадовая Еўдакія Мікітаўна Клімашэвіч былая настаўніца і бібліятэкар, маці М. М. Кулецкай] / Валянціна Казловіч // Сельская газета. 2023. 11 февраля. С. 21.
  13. Басак, Р. Сувенірная лаўка: падарункі, зробленыя з душой : [вырабы М. Кулецкай можна набыць у сувенірнай лаўцы] / Руслан Басак // Раённыя будні. Пружаны, 2023. 27 снежня. С. 3.
  14. Арлова, І. Сапраўдныя карані : [пра адкрыццё выставачнага праекта «Брэстчына этнаграфічная. Пружанска-Камянецкі край» у Мастацкім музеі г. Брэста] / Ірына Арлова // Заря. 2023. 1 марта. С. 12.
  15. ЗялевічА. Палатняныя перапляценні : [у Палацы культуры М. Кулецкая правяла майстар-клас] / Алена Зялевіч // Раённыя будні. Пружаны, 2021. 17 лістапада. С. 6.
  16. Паляшчук, А. Майстар шкляной прыгажосці : [выстава работ «Шкляныя вобразы Радзімы» народнага майстра Рэспублікі Беларусь М. М. Кулецкай адкрылася ў Ружанскім палацавым комплексе роду Сапегаў] / Алена Паляшчук // Краязнаўчая газета. 2021. № 42. С. 7.
  17. КлімаваА. Па родных мясцінах : [народны майстар М. М. Кулецкая правяла майстар-клас па вырабе лялькі ў в. Стойлы] / Аксана Клімава // Раённыя будні. Пружаны, 2021. 16 чэрвеня. С. 6.
  18. Сацута, А. Каталог на память : [к 70-летию народного мастера Беларуси М. Н. Кулецкой районная библиотека им. М. Засима и областной общественно-культурный центр подготовили и издали памятные каталоги] / Алена Сацута // Заря. 2021. 13 марта. С. 9.
  19. СмайлікА. «Сардэчныя замалёўкі» Марыі Кулецкай : [да 70-годдзя народнага майстра Беларусі М. М. Кулецкай раённая бібліятэка імя М. Засіма і абласны грамадска-культурны цэнтр падрыхтавалі і выдалі памятныя каталогі] / Алеся Смайлік // Раённыя будні. Пружаны, 2021. 3 сакавіка. С. 8.
  20. ЗялевічА. Малюе сэрца, а не рука... : [юбілейная выстава творчых работ народнага майстра Рэспублікі Беларусь М. М. Кулецкай адкрылася ў малой выставачнай зале абласнога грамадска-культурнага цэнтра] / Алена Зялевіч // Раённыя будні. Пружаны, 2020. 16 снежня. С. 4.
  21. Сядова, І. Галоўны талент – захапленне прыгожым : [пра свае захапленні і ўменні М. М. Кулецкая расказала падчас імпрэзы, наладжанай у цэнтральнай раённая бібліятэцы імя М. Засіма] / Ірына Сядова // Раённыя будні. Пружаны, 2020. 6 лістапада. С. 7.
  22. ЗялевічАВіншаванні для Марыі Мікалаеўны : [70-гадовы юбілей адзначае народны майстар Рэспублікі Беларусь М. М. Кулецкая] / Алена Зялевіч // Раённыя будні. Пружаны, 2020. 25 лістапада. С. 6.
  23. Быцко, Л. Шклінкі-маляванкі Марыі Кулецкай / Ларыса Быцко // Культурнае жыццё Брэстчыны. 2020. № 10. С. 50–51.

Дадатковая інфармацыя

Чытаць 47 разоў